Yayıncılığa adanmış bir ömür önceki gün son buldu. Edebiyat dünyası Hüsamettin Bozok’u kaybetti 30/10/2008
30/10/2008 · Kategori: Haber
30/10/2008
‘Sosyalist kültürün bir yapı taşıydı’
Nihat İlbeyoğlu
Yayıncılığa adanmış bir ömür önceki gün son buldu. Edebiyat dünyası Hüsamettin Bozok’u kaybetti
Edebiyat ve sanat dünyası, önceki gün yazar ve yayıncı Hüsamettin Bozok’u yitirdi. Ülkemizde toplumcu düşünce ve sanatın gelişmesine büyük katkı sunan Bozok’un cenazesi bugün, Merter Veysel karani Camisi’nden kaldırılıp aile mezarlığının bulunduğu Silivrikapı Mezarlığı’na defnedilecek.
Görüşlerini aldığımız bazı şair ve yazarlar, Bozok’un sosyalist kültür geleneğinin oluşmasındaki katkılarına dikkat çekerken, onun yol gösterici kişiliğinin çok önemli olduğunu belirtti.
Tevfik Taş: Ülkemizde sosyalist kültür geleneğinin oluşmasında yapı taşlarından biridir Hüsamettin Bozok. Yeditepe Yayınları pek çok yazarı bize kazandıran yayınevlerinden biridir. Varlık’la kıyasladığımızda Hüsamettin Bozok’un, işin sosyalizme daha yakın bir tarafında durduğunu görürüz. Çok iyi, aklıselim işler yaptı. O bakımdan son derece saygın bir adamdı. Ne var ki Türkiye’nin yazarları ve yayıncıları, Hüsamettin Bozok’a karşı o kadar vefalı mı bilemiyorum.
Ahmet Say: Hüsamettin Bozok bizim kuşağın, yani ‘30’lu ‘40’lı yıllarda doğmuş olan kuşağın yol göstericisidir. Yayınladığı Yeditepe adlı dergiyle edebiyatın yaygınlaşması bakımından büyük hizmetleri olmuş bir yayıncıydı. Varlık’la hemen hemen aynı yıllarda başa baş yayın yaptı Hüsamettin Bozok. Yeditepe’nin Varlık’tan ayrılan tarafları şunlardı; Varlık Dergisi daha çok küçük bürokratlara, hatta köy öğretmenlerine kadar uzanıyordu. Belki kitlesi bu yüzden daha fazlaydı. Yeditepe dergisi ise daha çok entelektüellerin dergisiydi. Bir de sol çevreler Yeditepe’ye daha yakınlık duyardı. Yaşar Nabi’ye göre Hüsamettin Bozok’un yayıncılık anlayışı daha demokratikti. Çok üzgünüm. Umarım değeri bilinir, ardından gereken zamanlarda çeşitli fırsatlarda anmalar yapılır.
Adnan Özyalçıner: Hüsamettin Bozok edebiyatımızın gelişiminde, yenileşmesinde, 34 yıl çıkardığı Yeditepe dergisi ve yüzleri aşan Yeditepe yayınlarıyla büyük katkıları olan bir yayıncı, bir yazardı. Özellikle dergisiyle yayınlarında toplumcu sanata verdiği önemle öne çıkmıştır. Genç kuşağın bu yolda yetişmesine, gelişmesine Yeditepe Şiir Armağanı’yla katkı sunmuştur. Hüsamettin Bozok yaşamı boyunca toplumcu düşünce ve sanattan hiç caymadı. Bu yolda gençlere her zaman yol gösterici oldu, destek verdi. O, benim için bir yayıncıdan çok bir ağabeydi. Üzüntüm sonsuz. Onu hem bizler hem edebiyatımız çok özleyeceğiz.
Refik Durbaş: Hüsamettin Bozok tiyatro eleştirmeni, yazar, gazeteciydi. Ama hepsinden de önemlisi geniş ufuklu bir yayıncı idi. Yeditepe dergisi ve aynı adı taşıyan yayınları ile gençliğimize yol gösterdi; yolumuzu aydınlattı. Kurduğu Yeditepe Şiir Armağanı, ülkemizin en saygın şiir ödüllerindendi. Dergisinde yazmaktan, koyduğu ödülü almaktan, kendisini tanımaktan onur duyduğum bir edebiyat adamıydı. Anısına saygıyla…
Hüsamettin Bozok kimdir?
Tam adı Mehmet Hüsamettin Bozok olan yazar, 20 Şubat 1916 tarihinde İstanbul’da doğmuştu. Öğrenimini Fen Fakültesi Kimya bölümü’nde tamamladı. Yeni Adam dergisinde yazı işleri müdür yardımcılığı (1936-1941) Son Posta’da ekonomi muhabirliği, Sarıyer Ortaokulu (1941-1943) ve Haydarpaşa Lisesi’nde (1945-47) öğretmenlik, İskit Yayınları’nın Aylık Ansiklopedisi’nde yöneticilik (1947-51) yaptı. İstanbul Şehir Tiyatrosu’nun (1974-75) basın danışmanlığını yürüttü. Meydan-Larousse’ta ve Türkiye Ansiklopedisi’nde tiyatro tarihi opera ve bale maddeleri yazdı.
Yeditepe dergisi (1 Nisan 1950-1974, 1979-84 439 sayı) ve Yeditepe yayınları (250 kitap) Yeditepe Şiir Armağanı’nın (1955-67,1976-84, 20 ödül) kurucusu ve yürütücüsü olan Hüsamettin Bozok, 1930’larda çeşitli dergilerde yayınlanan çeviri ve eleştirileriyle, özellikle tiyatro üzerine denemeleriyle ilgi çekti. Yönettiği Yeditepe dergisi, yeni akımlara ve gençlere açık, hep ilerici bir nitelik taşımıştır. Kendisi, edebiyat yanında resim, tiyatro, sinema ve müziğe de yer veren Yeditepe’yi “bir sanat magazini“ olarak tanımlar. Derginin tutumunu da şöyle değerlendirir: “Yeditepe hiçbir zaman okul olmadı ama yüzü Batı’ya dönük, yenilikçi, avangard bir sanattan yana oldu. Serbest bir kürsü gibiydi.”
Yeditepe yayınları da Cemal Süreya’dan Samim Kocagöz’e geniş bir yelpazeyi içerdi.
Bozok’un yayınlanmış iki kitabı da monografi niteliğindedir: Emile Zola (1940) ve dünya edebiyatından yedi yazarı (Victor Hugo, İbsen, Tolstoy, Jack London, Walt Whitman, Gorki, Mayakovski) incelediği, Portreler (1941)...
1970’te Moskova’da düzenlenen Edebiyat Eleştirmenleri Birliği, 1974’te Beyrut’ta düzenlenen Asya Afrika Uluslararası Yazarlar Birliği toplantısında Türkiye’yi temsil etti. 1997 Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü ve Sinema Yazarları Derneği (SİYAD) onur ödülü’nü aldı. PEN’in ilk üyelerinden olan Hüsamettin Bozok, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti üyesi ve Şeref Basın Kartı sahibiydi.
