AlsahBlog / Taþköprü'nün Sesi

ÇED KÖÞESÝ

OKTAY EKÝNCÝ

'Bröve' ve Sanat

Kara Kuvvetleri Komutanlýðý' nýn (KKK) yeni ''bröve'' sinde ''Atatürk'' e yer verilmeyince, ''Ordu'' ile ''toplum'' arasýnda ''alýþýlmamýþ'' bir tartýþma yaþandý. ''Bu tepkiler halkýmýzýn Atamýza saygýsýný kanýtlamaktadýr...'' diyen KKK, kamuoyundaki serzeniþlerin ''kaygý'' larý da içerdiðini deðerlendirmiþ olmalý ki baþka bir bröve için çalýþma baþlatýldýðýný açýkladý... (23 Kasým 2005)

Ne var ki ayný serzeniþlerde, Atatürk'ün sadece ''resmi'' deðil, ''düþünceleri'' de gündeme gelebilseydi; ulu önderimizin ''sanat'' a verdiði deðer de ''gözetilmiþ'' olurdu...

Çünkü tartýþýlan þey, Kara Kuvvetlerimizin ''kimliðini'' yansýtan bir ''grafik'' tasarým. Yani, çaðdaþ eðitimde akademik nitelik de kazanmýþ bir sanatýn ürünü...

Tartýþma nedeni de ''Atatürk'e baðlýlýk'' olduðuna göre, 1927'de Çankaya'da Þehir Tiyatrosu sanatkârlarýna söyledikleriyle baþlamak gerekmez miydi?

''Efendiler, hepiniz mebus olabilirsiniz, vekil olabilirsiniz, hatta cumhurbaþkaný olabilirsiniz fakat sanatkâr olamazsýnýz...''

Eðer ''komutanlar'' ýmýz da böyle düþünselerdi, eminiz ki yeni bröve tasarýmýný ülkemizin grafik sanatý kurumlarý ve sanatçýlarýyla birlikte geliþtirirlerdi.

Ve eðer ''eleþtiri'' cephesindeki kimi ''siyasetçi'' ler de ayný konuþmasýný anýmsasalardý; Atatürk'ün asla sevmediði ''Eskisi kalsýn'' , ''Deðiþmesin'' sözleri yerine, ''Özü korunarak sanatla çaðdaþlaþtýrýlsýn'' derlerdi...

26 Aðustos 1922 sabahý...

Anadolu halkýnýn komutaný

Nitekim eski ve yeni bröveye ''grafik sanatý'' açýsýndan bakýldýðýnda, hemen öne çýkanlar þunlar:

Birincisi, önceki brövenin Atatürk resmi, herhangi bir fotoðrafý deðil; ''grafik deðer'' i evrenselleþmiþ, dünyada ün yapmýþ bir ''Halk Komutaný'' figürü..

Atamýzýn belli ki kafasýndaki ''ulusal kurtuluþ'' planlarýný düþünerek týrmandýðý yer ise ''Kocatepe'' ... Yani, bu kurtuluþun yurdu olan ''Anadolu'' nun simgesi...

Fotoðrafýn, bu anlamýyla bütünleþen eþsiz ''estetik'' deðeri de yine grafik sanatý açýsýndan Atatürk'ün tarihsel kimliðini ''simge'' leyebilecek en uygun ''siluet'' i yansýtýyor...

Ýþte böylesine çok özel sanatsal ve kültürel deðerler taþýyan, ayrýca yýllar içinde ayný etkileriyle adeta ''bayrak'' laþmýþ bir fotoðraf ''bröve grafiði'' için de eþsiz bir olanak sunuyor...

'Miðfer'in çaðrýþtýrdýðý

Atatürk'ün yerine ''miðfer'' in yeðlenmesi ise daha bir tartýþma konusu... Çünkü miðfer, dünyaya ''ulusal baðýmsýzlýðý'' öðreten Türk Ordusu'nu deðil, ''sömürgecilik savaþlarý'' ný yaþatan emperyalist ordularý çaðrýþtýrýyor...

Örneðin, 2. Dünya Savaþý' nda ''faþizm cephesi'' ni oluþturan Hitler Almanyasý ile Mussolini Ýtalyasý 'na Japonya 'nýn da katýlmasýyla oluþan ittifak, siyasal tarihte ''üçlü miðfer devletler'' þeklinde tanýmlanýyor... Bu ittifaka ait dönemin ''grafik'' lerinde de miðfer hep ''ana figür'' olarak kullanýlmýþ...

Bu nedenle KKK'nin yeni tercihi, insanlýðýn bu en büyük dramýnda ''savaþa katýlmayarak'' Atasýnýn ''Yurtta barýþ, dünyada barýþ'' ülküsünü yaþatan bir orduya asla yakýþmýyor...

Ayný tartýþmada, brövedeki çok fazla olan ''figür sayýsýnýn azaltýldýðý'' ve daha ''yalýn'' bir düzenlemenin yeðlendiði yönündeki açýklamalarda ise elbette ''haklýlýk'' payý var. Çünkü çaðdaþ grafik sanatýnda, anlatýmý en az figür ve çizgiyle tasarlamak, temel ilkelerin baþýnda geliyor.

Ne var ki ''Kocatepe'deki Atatürk'' , bu ilkeye de çok uygun bir simge... Diðer figürlerden arýndýrýlmýþ yeni bir tasarýmda ise çok daha etkili bir grafiðe katkýda bulunmuþ olur...

Bu özlemimizi, yine Atamýzýn en az Kocatepe'deki resmi kadar ünlü bir sözü ile noktalayalým. 16 Mart 1923'te, Adana esnafýyla konuþurken diyor ki: ''Sanatsýz kalan bir milletin hayat damarlarýndan biri kopmuþ olur...''

Galiba brövemiz de ''sanatsýz'' kaldýðý için baþýna iþte bunlar geldi... Umarýz, KKK yeni tasarýmýný artýk ''grafikerlerimiz'' le birlikte gerçekleþtirir...

oekinci@cumhuriyet.com.tr